คำนวณสัดส่วนรอบเอวต่อส่วนสูง (WHtR)
สัดส่วนรอบเอวต่อส่วนสูงช่วยบอกไขมันสะสมรอบท้อง ใช้ดูคู่กับ BMI ได้ วัดรอบเอวตามวิธีด้านล่าง แล้วใส่รอบเอวและส่วนสูงด้วยหน่วยเดียวกัน
วิธีวัดรอบเอวให้ถูกต้อง
- ยืนตรง เท้าห่างกันเล็กน้อย วัดบนผิวหนังหรือเสื้อบาง ๆ
- คลำหาขอบล่างของซี่โครง (1) และขอบบนของกระดูกสะโพก (2)
- พันสายวัดรอบเอวตรงกึ่งกลางระหว่างสองจุดนี้ (3) ซึ่งมักอยู่เหนือสะดือเล็กน้อย ให้สายวัดขนานกับพื้น ไม่รัดแน่น
- หายใจออกตามปกติ แล้วอ่านค่า ใส่รอบเอวและส่วนสูงด้วยหน่วยเดียวกัน (ซม. ทั้งคู่ หรือนิ้วทั้งคู่)
ผลลัพธ์หมายความว่าอย่างไร
สัดส่วนรอบเอวต่อส่วนสูง (Waist-to-Height Ratio หรือ WHtR) คือรอบเอวหารด้วยส่วนสูง ใช้ประมาณไขมันสะสมรอบท้อง ซึ่งสัมพันธ์กับความเสี่ยงโรคหัวใจ เบาหวานชนิดที่ 2 และความดันโลหิตสูง
NICE แนะนำให้ผู้ใหญ่ที่มี BMI ต่ำกว่า 35 ใช้ WHtR คู่กับ BMI และใช้เกณฑ์เดียวกันทุกเพศและทุกเชื้อชาติ: 0.40–0.49 ไม่พบความเสี่ยงเพิ่มจากไขมันรอบท้อง · 0.50–0.59 เพิ่มความเสี่ยง · 0.60 ขึ้นไป ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นอีก ทั้งหมดเป็นผลคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย
งานทบทวนอย่างเป็นระบบ (Ashwell 2012) พบว่า WHtR คัดกรองความเสี่ยงโรคหัวใจและเมตาบอลิกได้ดีกว่ารอบเอวเพียงอย่างเดียวและดีกว่า BMI
วิธีคำนวณและสมมติฐาน
- WHtR = รอบเอว ÷ ส่วนสูง (หน่วยเดียวกัน ผลจึงไม่มีหน่วย)
- จัดกลุ่มด้วยค่าจริงก่อนปัดเศษ แล้วแสดงทศนิยม 2 ตำแหน่ง เช่น ค่าจริง 0.4999 แสดง 0.50 แต่ยังอยู่กลุ่มปกติ
- รอบเอวที่สัดส่วนเท่ากับ 0.5 = ส่วนสูง × 0.5
- วิธีวัดตาม NICE กรอบที่ 1: กึ่งกลางระหว่างขอบล่างซี่โครงกับขอบบนกระดูกสะโพก หลังหายใจออกตามปกติ
ข้อจำกัดและข้อควรระวัง
- เป็นการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย ผลขึ้นกับการวัดรอบเอวให้ถูกตำแหน่ง
- เกณฑ์นี้ใช้กับผู้ใหญ่ที่มี BMI ต่ำกว่า 35 (NICE) ผู้ที่มี BMI 35 ขึ้นไปควรประเมินกับบุคลากรสาธารณสุข
- ไม่ใช้กับผู้ที่อายุต่ำกว่า 18 ปี หรือกำลังตั้งครรภ์
- เครื่องมือนี้ไม่แนะนำอาหารหรือผลิตภัณฑ์ใด
ผลลัพธ์เป็นเพียงการประมาณหรือการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัยโรคหรือคำแนะนำทางการแพทย์
บทความที่เกี่ยวข้อง
- BMI คืออะไร คำนวณอย่างไร และเช็กรอบเอวเทียบส่วนสูงแบบง่าย ๆ ›
- น้ำหนักเกินส่งผลต่อสุขภาพ: 4 สาเหตุที่พบบ่อย และเริ่มดูแลตัวเองได้อย่างไร ›
- ควบคุมน้ำหนักอย่างถูกวิธีทำอย่างไร? 5 เคล็ดลับเพื่อสุขภาพดี ›
เครื่องมืออื่นที่เกี่ยวข้อง
- ดูเครื่องมือทั้งหมด ›
แหล่งอ้างอิง
- NICE (สหราชอาณาจักร) NG246: Overweight and obesity management ข้อ 1.9.5–1.9.14 และกรอบที่ 1 — วิธีวัดรอบเอว และเกณฑ์ 0.4–0.49 · 0.5–0.59 · 0.6 ขึ้นไป สำหรับผู้ใหญ่ BMI ต่ำกว่า 35 (ตรวจเมื่อ 16 ต.ค. 2569) ↗ (เปิดในแท็บใหม่)
- Ashwell M, Gunn P, Gibson S. Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis. Obes Rev 2012;13:275–286 ↗ (เปิดในแท็บใหม่)
- NIST SP 811 ภาคผนวก B.8 — 1 นิ้ว = 2.54 ซม. · 1 ปอนด์ = 0.4535924 กก. ↗ (เปิดในแท็บใหม่)
เรียบเรียงโดย Well Nutrition Hub จากแหล่งที่ระบุ ทบทวนเนื้อหาล่าสุด 16 ต.ค. 2569