14 ต.ค. 2569

เตรียมอาหารและน้ำสำรองสำหรับภาวะฉุกเฉิน: น้ำท่วมหรือต้องอพยพ

อุปกรณ์เตรียมพร้อมฉุกเฉินวางบนพื้นแห้ง ได้แก่ น้ำดื่มขวดปิดสนิท อาหารกระป๋อง แครกเกอร์ ที่เปิดกระป๋อง ไฟฉาย ถ่าน วิทยุ หน้ากาก จานช้อนส้อม และกระเป๋าชุดปฐมพยาบาล — ภาพ: Roger Brown / Pexels (สัญญาอนุญาต Pexels)

การเตรียมน้ำ อาหาร และของจำเป็นไว้ล่วงหน้า ช่วยให้ครอบครัวรับมือได้เมื่อร้านค้าปิด น้ำประปาหยุด หรือไฟดับ

ในสถานการณ์จริงให้ทำตามประกาศของหน่วยงานในพื้นที่ ถ้ามีคำสั่งให้อพยพ ให้ออกทันที อย่ารอจัดของจนอพยพล่าช้า

1. เตรียมสองชุด: ของสำรองที่บ้านและกระเป๋าอพยพ

ปภ. แนะนำให้เตรียมของให้พอใช้อย่างน้อย 3–5 วัน แบ่งเป็นสองชุดจะจัดการง่ายกว่า ชุดที่บ้านเน้นปริมาณให้พอ ส่วนกระเป๋าอพยพเน้นของจำเป็นที่หยิบได้ทันทีและน้ำหนักที่แต่ละคนพกไหว

	ของสำรองที่บ้าน	กระเป๋าอพยพ
ใช้เมื่อ	อยู่บ้านได้ แต่ร้านค้าปิด น้ำประปาหยุด หรือไฟดับ	ต้องออกจากบ้านทันที
เน้น	ปริมาณพอสำหรับทุกคนในบ้านหลายวัน	ของจำเป็น หยิบได้ทันที น้ำหนักพกไหว
น้ำ	น้ำดื่มสำรองตามจำนวนคนและจำนวนวัน (ดูหัวข้อ 2)	น้ำขวดเท่าที่พกไหว ไม่ต้องแบกน้ำสำรองทั้งหมด
อาหาร	อาหารพร้อมกินที่เก็บได้นาน และที่เปิดกระป๋องแบบมือ	อาหารพร้อมกินขนาดเล็ก กินหมดในครั้งเดียว
ของอื่น	ไฟฉาย ถ่าน ชุดปฐมพยาบาล ยาประจำตัว ถุงขยะ	ยาประจำตัว เอกสารในถุงกันน้ำ โทรศัพท์ พาวเวอร์แบงก์ (ดูหัวข้อ 4)
เก็บที่	ที่สูงหรือชั้นบนของบ้าน	ใกล้ทางออก หยิบได้เร็ว

อ้างอิง: [1] ปภ. (ผ่านกรมประชาสัมพันธ์) · [6] Ready.gov ชุดฉุกเฉิน

2. ควรสำรองน้ำเท่าไร

CDC แนะนำให้สำรองน้ำอย่างน้อย 1 แกลลอนสหรัฐฯ (ประมาณ 3.8 ลิตร) ต่อคนต่อวัน เป็นเวลาอย่างน้อย 3 วัน และถ้าทำได้ให้สำรองไว้ 2 สัปดาห์ ปริมาณนี้รวมน้ำสำหรับดื่ม ทำอาหาร และแปรงฟัน ไม่ใช่ปริมาณที่ต้องดื่มทั้งหมด

ตัวอย่าง: บ้าน 2 คน 3 วัน = 2 × 3 × 3.8 ลิตร ประมาณ 23 ลิตร หรือน้ำขวดขนาด 1.5 ลิตร ประมาณ 16 ขวด

จำนวนคน	3 วัน	5 วัน
1 คน	ประมาณ 11.4 ลิตร	ประมาณ 19 ลิตร
2 คน	ประมาณ 23 ลิตร	ประมาณ 38 ลิตร
4 คน	ประมาณ 45 ลิตร	ประมาณ 76 ลิตร

สำรองเพิ่มจากนี้ถ้ามีหญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วย สัตว์เลี้ยง หรืออากาศร้อน
เลือกน้ำบรรจุขวดที่ปิดสนิท และดูวันหมดอายุบนฉลาก
เก็บตามคำแนะนำบนฉลาก ในที่ร่ม พ้นแดด และวางสูงพ้นระดับน้ำท่วม
ห้ามดื่มน้ำท่วม หรือใช้น้ำท่วมชงอาหารและเครื่องดื่ม ถ้าไม่แน่ใจว่าน้ำประปาใช้ได้หรือไม่ ให้ฟังประกาศของหน่วยงานในพื้นที่

อ้างอิง: [2] CDC น้ำสำรอง · [4] CDC เตรียมรับน้ำท่วม

3. เลือกอาหารที่พร้อมกินและเก็บได้นาน

Ready.gov แนะนำให้สำรองอาหารที่ไม่เน่าเสียง่ายไว้อย่างน้อยหลายวัน โดยเลือกแบบที่ไม่ต้องแช่เย็น ไม่ต้องปรุง และไม่ต้องใช้น้ำ

ตัวอย่างที่หาง่ายในไทย: ปลาหรือเนื้อสัตว์กระป๋องพร้อมกิน ผลไม้กระป๋อง อาหารบรรจุซองพร้อมกิน แครกเกอร์ ธัญพืชแท่ง ถั่ว ผลไม้แห้ง และนม UHT ที่เก็บได้ที่อุณหภูมิห้องตามฉลาก
บางผลิตภัณฑ์ต้องแช่เย็นหลังเปิด เมื่อไฟดับควรเลือกขนาดที่กินหมดในครั้งเดียว
เตรียมที่เปิดกระป๋องแบบมือ ช้อน และภาชนะ
แยกอาหารสำหรับเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้แพ้อาหาร และผู้ที่มีข้อจำกัดการกิน และตรวจส่วนประกอบกับสารก่อภูมิแพ้บนฉลากทุกครั้ง
จัดให้มีทั้งอาหารหลักและของว่าง อย่าให้รายการมีแต่ขนมหรือเครื่องดื่มโปรตีน

อ้างอิง: [5] Ready.gov อาหาร · [6] Ready.gov ชุดฉุกเฉิน

4. เช็กลิสต์กระเป๋าอพยพ

รายการถุงยังชีพในยามฉุกเฉินที่ ปภ. เผยแพร่ ได้แก่ อาหารแห้ง น้ำดื่ม เสื้อผ้า สบู่ แปรงสีฟัน ยารักษาโรค ไฟฉาย วิทยุ และเอกสารสำคัญ เช็กลิสต์ด้านล่างรวมรายการนี้กับคำแนะนำของ Ready.gov

อาหารพร้อมกินขนาดเล็ก และที่เปิดกระป๋องแบบมือ
น้ำดื่มขวดเท่าที่พกไหว
ยาประจำตัว พร้อมรายชื่อยาที่ใช้อยู่
ชุดปฐมพยาบาลเบื้องต้น
ไฟฉายและถ่านสำรอง
วิทยุแบบใช้ถ่านหรือแบบหมุนมือ
โทรศัพท์ สายชาร์จ และพาวเวอร์แบงก์ที่ชาร์จไว้
เอกสารสำคัญหรือสำเนา ใส่ถุงกันน้ำ
เสื้อผ้าชุดเปลี่ยน สบู่ แปรงสีฟัน
ของใช้เฉพาะคน เช่น แว่นตา ผ้าอนามัย ของใช้เด็กเล็ก
นกหวีดสำหรับขอความช่วยเหลือ
ถุงขยะและทิชชูเปียก

จัดกระเป๋าให้แต่ละคนถือไหว และวางไว้ใกล้ทางออก ถ้ามีคำสั่งอพยพ ให้หยิบกระเป๋าแล้วออกทันที

อ้างอิง: [1] ปภ. (ผ่านกรมประชาสัมพันธ์) · [6] Ready.gov ชุดฉุกเฉิน

5. เก็บของให้พ้นน้ำและตรวจสม่ำเสมอ

วางน้ำและอาหารไว้บนที่สูงหรือชั้นบนของบ้าน
ใส่ภาชนะที่มีฝาปิด หรือกล่องพลาสติกกันน้ำ
เขียนวันหมดอายุไว้ด้านหน้า นำของเก่ามาใช้ก่อน แล้วซื้อของใหม่มาเติม
ตรวจของในกระเป๋าและวันหมดอายุเป็นระยะ เช่น ก่อนเข้าหน้าฝน

ถุงหรือกล่องกันน้ำช่วยลดโอกาสที่น้ำจะเข้า แต่ถ้าน้ำท่วมถึงบรรจุภัณฑ์แล้ว ให้ทำตามหัวข้อ 6 อย่าถือว่าปลอดภัยเพราะอยู่ในถุง

อ้างอิง: [5] Ready.gov อาหาร

6. หลังน้ำท่วมหรือไฟดับ อะไรควรทิ้ง

กรณี	ทำอย่างไร
อาหารที่อาจโดนน้ำท่วม	ทิ้ง รวมถึงอาหารในกล่องกระดาษ เช่น นม UHT น้ำผลไม้กล่อง นมสำหรับทารกแบบกล่อง และอาหารในบรรจุภัณฑ์ที่กันน้ำไม่ได้
กระป๋องหรืออาหารซองที่ไม่เสียหาย แต่โดนน้ำท่วม	เก็บได้ ถ้าล้างด้วยน้ำสบู่ร้อน ล้างออก แล้วฆ่าเชื้อ: แช่ในน้ำยาฟอกขาวชนิดไม่มีกลิ่น 1 ถ้วย (240 มล.) ผสมน้ำ 5 แกลลอน (ประมาณ 19 ลิตร) นาน 15 นาที หรือต้มในน้ำเดือด 2 นาที จากนั้นเขียนชื่ออาหารและวันหมดอายุใหม่ แล้วรีบใช้
ตู้เย็นเมื่อไฟดับ	ปิดประตูตู้เย็นไว้ อาหารในตู้เย็นอยู่ได้ประมาณ 4 ชั่วโมง ช่องแช่แข็งที่เต็มอยู่ได้ประมาณ 48 ชั่วโมง ถ้าเต็มครึ่งเดียวประมาณ 24 ชั่วโมง ไฟดับเกิน 4 ชั่วโมง ให้ทิ้งอาหารเน่าเสียง่าย เช่น เนื้อสัตว์ ปลา ผลไม้หั่น ไข่ นม และอาหารที่เหลือ
อาหารแช่เย็นที่อุ่นขึ้น	อาหารเน่าเสียง่ายที่อยู่ในอุณหภูมิ 4°C ขึ้นไปนานเกิน 2 ชั่วโมง ให้ทิ้ง
กระป๋องบวม รั่ว หรือเปิดแล้วมีของเหลวพุ่งหรือเป็นฟอง	ทิ้ง
กระป๋องบุบ	บุบลึกจนวางนิ้วลงได้ (มักมีมุมแหลม) หรือบุบที่ตะเข็บ ให้ทิ้ง ส่วนบุบเล็กน้อยและกระป๋องยังสภาพดี USDA ระบุว่ายังกินได้
กระป๋องเป็นสนิม	สนิมหนักให้ทิ้ง เพราะอาจมีรูเล็ก ๆ ให้เชื้อโรคเข้า สนิมผิวที่เช็ดออกได้ยังเก็บได้ แต่ถ้าเปิดแล้วมีสนิมด้านในห้ามกิน

อย่าชิมอาหารเพื่อตรวจว่าปลอดภัย อาหารที่ดูปกติก็อาจไม่ปลอดภัย ถ้ามีกลิ่น สี หรือเนื้อสัมผัสผิดปกติให้ทิ้ง และถ้าไม่แน่ใจ ให้ทิ้ง

อ้างอิง: [3] CDC อาหารหลังภัยพิบัติ · [5] Ready.gov อาหาร · [7] USDA กระป๋องบุบ/สนิม · [8] FoodSafety.gov ไฟดับ

7. ผงเครื่องดื่มชงควรอยู่ตรงไหนในชุดสำรอง

ผงเครื่องดื่มชงต้องใช้น้ำดื่มสะอาด แก้วหรือขวดเชค และช้อนที่สะอาด ช่วงน้ำท่วมหรืออพยพจึงอาจสะดวกน้อยกว่าอาหารพร้อมกิน ถ้าจะเก็บไว้ในชุดสำรอง ให้นับน้ำที่ใช้ชงรวมในน้ำสำรองด้วย

ผงชงแต่ละชนิดเป็นอาหารคนละประเภท ให้ดูประเภทอาหาร วิธีชง และปริมาณต่อครั้งบนฉลากภาษาไทยของผลิตภัณฑ์นั้น
ถ้าชงกับนม UHT แทนน้ำ พลังงานและสารอาหารจะเปลี่ยนไปตามฉลากนมที่ใช้
กระปุกที่ฝากันน้ำไม่ได้ ถ้าโดนน้ำท่วมให้ทิ้ง ควรเก็บในกล่องกันน้ำบนที่สูง
ใช้เป็นส่วนเสริม ควรมีอาหารพร้อมกินและน้ำดื่มเป็นหลัก

อ้างอิง: [3] CDC อาหารหลังภัยพิบัติ

8. เบอร์ติดต่อฉุกเฉิน

บนมือถือ กดที่ปุ่มเพื่อโทรได้ทันที

อ้างอิง: [1] ปภ. (ผ่านกรมประชาสัมพันธ์)

อ่านต่อ: อากาศร้อน ดื่มอะไรดี: น้ำเปล่ามาก่อน และสัญญาณขาดน้ำที่ควรรู้ ›

อ่านต่อ: เดินทางไกลหรือเดินป่า เตรียมน้ำและอาหารให้พร้อมก่อนออกเดินทาง ›

อ่านต่อ: น้ำทำหน้าที่อะไรในร่างกาย? พร้อมวิธีเติมรสธรรมชาติให้น้ำเปล่า ›

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ในสถานการณ์จริงให้ทำตามประกาศและคำแนะนำของหน่วยงานในพื้นที่ ผู้มีโรคประจำตัว ตั้งครรภ์ หรือใช้ยาอยู่ ควรสำรองยาและปรึกษาแพทย์ล่วงหน้า

แหล่งอ้างอิง

เครดิตภาพ

ภาพปก: Roger Brown / Pexels ↗ (เปิดในแท็บใหม่) · สัญญาอนุญาต Pexels License ↗ (เปิดในแท็บใหม่)

เรียบเรียงโดย Well Nutrition Hub จากแหล่งข้อมูลที่ระบุท้ายบทความ ลิขสิทธิ์ของเนื้อหาอ้างอิง ภาพ และสื่อประกอบเป็นของเจ้าของสิทธิ์แต่ละราย สามารถแชร์ลิงก์บทความนี้ได้

วันนี้	–
เมื่อวาน	–
ทั้งหมด	–
ออนไลน์	–